ပိုၼ်ႉငဝ်ႈ ယူင်ႉပိူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Charter)

လွင်ႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းတင်ႈၸႂ် (ၶေႃႈတိၵ်ႈထၢၼ်ႇ)

• ႁဝ်းၶႃႈတေယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်ႇမုၼ်  ဢဝ် “ၸိူဝ်ႉသၢႆငိူၼ်ႈႁၢၵ်ႈၶိူဝ်းတႆး” ဝႆႉသုင်သေပိူၼ်ႈ၊                           (ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႃးဢွၼ်တၢင်း)    
• ႁဝ်းၶႃႈတေၽွမ်ႉၵၼ်ႁၵ်ႉသႃဝႆႉလွင်ႈပဵၼ် “သၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၸွမ်းဢွင်ႈတီႈၽႂ်မၼ်း ႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း၊”                                                                 (ႁၵ်ႉသႃသၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း)   
• ႁဝ်းၶႃႈတေႁူမ်ႈၵၼ် “ၸွၼ်ၶီမိူဝ်ႈမီးၶီလႄႈၸွၼ်ၸူမ်းၸွမ်းမိူဝ်ႈမီးၸူမ်း၊” ဢမ်ႇဝႃႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး သၢႆလႂ်၊ဢွင်ႈတီႈလႂ်၊  (ၸႃႉႁူမ်ႈၶီလီႁူမ်ႈၸၢမ်ႇၵူႈသၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း)
• ႁဝ်းၶႃႈတေ “ယွမ်းႁပ်ႉလႄႈယုၵ်ႉယွင်ႈသၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၵူႈသၢႆ၊ဢၼ်ယူႇသဝ်းၽိုၼ်လိၼ်ဢွင်ႈတီႈ တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလႅၼ်ၵူႈတီႈၵူႈသၢႆ၊” မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၶိူဝ်းတႆးၼႂ်းဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈယူႇသဝ်း၊                                         (ယွမ်းႁပ်ႉၼပ်ႉထိုဝ်လႄႈယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်ၵူႈသၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း)
• ႁဝ်းၶႃႈ “တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်တေႃႇၵၼ်၊ ပုၼ်ႈတႃႇႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်မၼ်ႈၵိုမ်း ယိုၼ်းယၢဝ်းတေႃႇပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉ၊ႁဝ်းၶႃႈတေၽွမ်ႉသဵင်ပဵင်းပၢၵ်ႇၵၼ်၊”                                               (ဢမ်ႇမီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ၵၼ်၊ တေမီးလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်ၵူၺ်း၊)                                                        

ယိူင်းမၢႆ

·        ပုၼ်ႈတႃႇႁၵ်ႉသႃႇၵုမ်းထိင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်မၼ်ႈၵိုမ်းယိုၼ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ မီးပႃးၸိူင်ႉၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉယဝ်ႈ၊

§  ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း  (Nationality)

§  လိၵ်ႈလၢႆးၽႃႇသႃႇ (language & literature)

§  ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း  (Art & Culture)

§  ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်းဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်း                                                                    (Homeland or Permanent Resident)

§  လွင်ႈငမ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ  (Peace and Well-being)

ပိုၼ်ႉငဝ်ႈ ယူင်ႉပိူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Charter)

လၢတ်ႈလူၺ်ႈလွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ

·        လွင်ႈပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉမီး (3) ၶေႃႈ၊ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးတီႈၼႆႈၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ “ၸိူဝ်ႉသၢႆငိူၼ်ႈႁၢၵ်ႈၶိူဝ်းတႆး” ၵူႈၸိူဝ်ႉသၢႆ တီႈမီးယူႇၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉလူင်ၼႆႉယဝ်ႉ၊

1)     ပဵၼ်သၢႆၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် သၢႆၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး သၢႆၼိုင်ႈ၊

2)     မီးၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈငၢႆးၵၼ်၊ မိူၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးသၢႆယႂ်ႇဢၼ်မီးယူႇ၊

3)     မီးၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းငၢႆးၵၼ်၊ မိူၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးသၢႆယႂ်ႇဢၼ်မီးယူႇ၊

·        လွင်ႈပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼၼ်ႉ တေၸပ်းပႃးမႃးတၢင်းသၢႆလိူတ်ႈပေႃႈမႄႈၵမ်းသိုဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းပေႃႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းမႄႈၾၢႆႇလႂ်ၾၢႆႇၼိုင်ႈ၊

·        လွင်ႈတႃႇတေပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉတေလႆႈမီးတင်းလွင်ႈႁူႉတူဝ် (conscious mind ) လႄႈ မေႃဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် (pride )တေႃႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈတူဝ်ၵဝ်ႇ၊

·        လွင်ႈပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇၽႄဢွၵ်ႇၵၼ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈတေယူႇၼႂ်းၶွပ်ႇၼမ်ႉ လႅၼ်လိၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းလႂ်၊ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၼပ်ႉထိုဝ်သႃႇသၼႃႇသင်၊

·        ပီႈၼွင်ႉၶိူဝ်းတႆးၵူႈၸဝ်ႈၵူႈၵေႃႉ၊တိုၼ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းပုၼ်ႈတႃႇႁၵ်ႉသႃႇၵုမ်းထိင်းၸိူဝ်ႉ ၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇၸိူမ်ႈယဵၼ်းႁၢႆလၢႆၵႂႃႇလႆႈ၊

လိၵ်ႈလၢႆးၽႃႇသႃႇ

·        “ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး” ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉသၢႆငိူၼ်ႈႁၢၵ်ႈၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ယူႇသဝ်းၼႂ်းၽိုၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ် လၢႆဢွင်ႈတီႈ၊ လၢႆၸိုင်ႈ မိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ၊ ဢၼ်မီးငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸႂ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ ဢမ်ႇၼၼ် ငၢႆးမိူၼ်ၵၼ်တေႃႇပေႃး ၵပ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်လႆႈ၊

·        ႁူမ်ႈပႃးၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၸိူဝ်းဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈပဵၼ်တၢင်ႇၸိုဝ်ႈ၊ ၵူၺ်းၼႃႇမီးၽႃႇသႃႇၶေႃႈ ၵႂၢမ်း၊ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် မိူၼ်ၵၼ်တင်းသၢႆၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်းတႆးၵေႃႈ တေလႆႈၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈပဵၼ်ၶိူဝ်းတႆးၼင်ႇၵၼ်၊

·        ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၵူႈသၢႆ၊ၵူႈဢွင်ႈတီႈ မီးသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်လႄႈပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇတေ ႁူမ်ႈၵၼ်ႁၵ်ႉသႃ ၵုမ်းထိင်း ၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃႈတေဢမ်ႇႁၢႆလၢႆ၊

·        ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၵူႈသၢႆ၊ ၵူႈဢွင်ႈတီႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵူႈသၢႆၽႃႇသႃႇမီးၵုင်ႇမုၼ်လႄႈၵုင်သလေႇ(honor and glory) ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ တေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉၼပ်ႉထိုဝ်ၵၼ်လႄႈမေႃယုၵ်ႉယွင်ႈၵၼ်၊

·        ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၵူႈသၢႆ၊ ၵူႈဢွင်ႈတီႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵူႈသၢႆၽႃႇသႃႇ၊မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းမုၼ်းလႅင်းၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႄႈ ဢဝ်ၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈလၢႆးၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ၊ႁႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇႁႃၵၼ်ၼႂ်းၶိူဝ်းတႆး သၢႆလဵဝ်ၵၼ်လႆႈ၊

ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း

·        ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းၶွင်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉပႃးတင်းၾိင်ႈယူႇသဝ်း၊ၾိင်ႈၵိၼ် ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင်၊ ႁိူၼ်းယေး ဢွင်ႈယူႇတၼ်းသဝ်း၊ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ၊တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယမ်ႉ၊လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ်တႃ ငၢၼ်း၊ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈလဵၼ်ႈ လွင်ႈႁႆႇတိုင်ႈၵႃႈဝႅၼ်၊ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်း၊ ၾၢင်ႁၢင်ႈ ၾိင်ႈထုင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈလွင်ႈ မေႃဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼိူဝ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊

·        ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးယူႇဢွင်ႈတီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁၢင်ႇယၢၼ်ၵႆတူင်ႇဝူင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေလိုမ်း ပႅတ်ႈၵၼ်၊တေလႆႈၵႂႃႇမႃးႁႃသူႇၵၼ်၊ၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ႈႁႃ ၵၼ်၊ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ႁႅင်းၵၼ်ယူႇတႃႇသေႇ၊

·        ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၵူႈၸိူဝ်ႉသၢႆ၊ဢမ်ႇဝႃႈယူႇသဝ်းဢွင်ႈတီႈလႂ်၊ဢမ်ႇလီလိုမ်း၊ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ပႅတ်ႈၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ တေလႆႈယိပ်းတိုဝ်းလွင်ႈတိုဝ်းၵမ်ဢၼ်လီငၢမ်းဝႆႉႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းလႄႈၼပ်ႉထိုဝ်ပႃးၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း တၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇၶိူဝ်းဢၼ် ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်၊

·        ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵူႈၵေႃႉၵူႈၸိူဝ်ႉသၢႆ၊ၵိုင်ႇလီႁၵ်ႉသႃႇၵုမ်းထိင်းၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢၼ်ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ၊ ယႃႇႁႂ်ႈၽႂ်၊ ၽူႈလႂ် ဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇၶိူဝ်းလႂ် မႃးယႃႉၵဝ်းႁႂ်ႈလူႉလႅဝ်၊

·     ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵူႈၵေႃႉၵူႈၸိူဝ်ႉသၢႆႁူမ်ႈၵၼ်ႁၵ်ႉသႃၵုမ်းထိင်းၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆး၊ႁႂ်ႈသိုပ်ႇမီးၾၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈဝႆႉလႄႈႁူမ်ႈၵၼ်ယုၵ်ႉယွင်ႈမုၼ်းလႅင်း ႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ၊

ၶွပ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်း

·        ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးၵူႈၸိူဝ်ႉသၢႆ၊ ၵူႈဢွင်ႈတီႈတေလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ႁၵ်ႉပႅင်းလႄႈႁၵ်ႉသႃၽႅၼ်ႇလိၼ်မႄႈ ဢမ်ႇၼၼ်ဢွင်ႈတီႈ ယူႇသဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ပုၼ်ႈတႃႈသိုပ်ႇသၢၼ်ႁၵ်ႉသႃ ၵုမ်းထိင်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈႁႂ်ႈထိုင်လုၵ်ႈလၢၼ်လၢႆပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်၊

·        ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးတိုၼ်းတေလႆႈမီးသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်လႄႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းလႅၼ်လိၼ် ဢွင်ႈတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊

·        ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵူႈၵေႃႉ၊မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇမုၼ်းလႅင်းဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်၊

·        လွင်ႈပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ၊မီးၵုင်ႇမုၼ်လႄႈၵုင်သလေႇလႄႈတေဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉပေႉၵိၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်၊တေလႆႈမေႃယူႇ သဝ်းၸွမ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်၊

·        ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵူႈၵေႃႉ၊တေဢမ်ႇလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ၊မုင်ႈတူၺ်းလၢႆလၢႆ မိူဝ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးထုၵ်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမႃးၶီႇၼဵၵ်း တဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ်ဢမ်ႇဝႃႈၼႂ်းဢွင်ႈတီႈတီႈလႂ်၊

လွင်ႈငမ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ

·        ၵူၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉတေလႆႈမီးလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်လႄႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ တေဢမ်ႇလႆႈ လိူၵ်;ၼႃႈၸႅၵ်ႇၽေၸၢႆးယိင်း၊ဢွင်ႇတီႈၵိူတ်ႇ၊ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ ၽႃႇသႃႇ၊သၽႃႇဝလွင်ႈပဵၼ်ယူႇတၢင်းတူဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးယူႇလီ၊ လွင်ႈၼပ်ႉထိုဝ် သႃႇသၼႃႇ၊ဢမ်ႇၼၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉႁၼ်ပၢႆးမိူင်း၊

·        ၵူၼ်းႁဝ်းတေလႆႈႁၢပ်ႇႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူႈမိူဝ်ႈၵူႈၶၢဝ်းတီတူဝ်ၵဝ်ႇမီႈယူႇ၊ ပုၼ်ႈတႃႇၽွၼ်းလီတႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇလႄႈၼႃႈႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ၊

·        ၵူၼ်းႁဝ်းတိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈႁပ်ႉလွင်ႈတြႃးၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ၊

·        ၵူၼ်းႁဝ်းထုၵ်ႇလီလႆႈႁပ်ႉတိုဝ်ႉတၢင်းၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင်၊တိုဝ်ႉတၢင်းလွင်ႈႁဵၼ်းႁူႉပၢႆးပၺ်ၺႃႇ၊လွင်ႈယူတ်းယႃ၊ လွင်ႈတူၺ်းလူလုမ်းလႃး၊လွင်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈႁႂ်ႈလိူၵ်ႈပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ပုၼ်ႈတႃႇ ႁပ်ႉႁၢပ်ႇၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင်၊

·        တေၸႂ်ႉပိူင်မီႈသင်၊ ဢမ်ႇၼၼ်တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇပိူင်မီႈသင်ၵေႃႈယႃႇ၊တေလႆႈဢဝ်လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်လၵ်း၊ပဵၼ်တီႈတင်ႈ၊ လႄႈတေလႆႈဝူၼ်ႉထိုင် လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇ ပဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်း လႄႈ လွင်ႈ လွတ်ႈလႅဝ်းသုၼ်ႇတူဝ် ၼၼ်ႉလမ်ႇလွင်ႈသေပိူၼ်ႈ၊

.....................................................................................................................................

ၶေႃႈထႅမ်

·        ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးတိုၼ်းတေႁူမ်ႈမူႈႁူမ်ႈၸုမ်းၵၼ်ပုၼ်ႈတႃႈပူၵ်းပွင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ႁၵ်ႉသႃၵုမ်းထိင်းလႄႈမုၼ်းလႅင်းတူင်ႇဝူင်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး၊ႁႂ်ႈၶႅင်ႇ ၵႅၼ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းၼႂ်းပုၼ်ႈပၢင်ႈၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင်၊ ၸွမ်းၼင်သၢႆငၢႆဢၼ်ၵိုင်ႇလႅပ်ႈတင်းမူႈၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊

·        လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈၵေႃ ဢမ်ႇၼၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၵေႃႈယဝ်ႉပုၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (4) ယိူင်ႈ (4) ပိူင်၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း၊ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ၾိင်ႈထုင်းၾိင်ႈငႄႈ၊ လႄႈဢွင်ႈတီႈယူႇသဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ၊ တေၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ မုၵ်ႉၸုမ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပဵၼ်ၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်းဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ဢၼ်တႅၼ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးတင်းသႅင်ႈၼႆသေ၊ သမ်ႉႁၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း တၢင်ႇမူႈတၢင်ႇၸုမ်းဝႃႈပဵၼ်ၸုမ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼႆ တေဢမ်ႇလႆႈလႃးလႃး၊

·        လွင်ႈပူၵ်းတင်ႈၵေႃ ဢမ်ႇၼၼ်မုၵ်ႉၸုမ်းသင်ၵေႃႈယဝ်ႉပုၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး (4) ယိူင်ႈ (4) ပိူင် ဢၼ်ႈဝႃႈၼၼ်ႉ၊ တေပဵၼ် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ပိူင်မီႈဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ႁိုဝ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵေႃႈယႃႇ၊ လွင်ႈၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်လႄႈသင်၊ ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵူႈၸိူဝ်ႉၵူႈပိူင်လႄႈသင်၊ တေလႆႈဝႆႉတၢင်းလမ်ႇလွင်ႈတေႃႇၵၼ်၊ ၼႂ်းၾၢင်ႁၢင်ႈပုၼ်ႈပၢင်ႈလဵဝ်ၵၼ်၊ ပုၼ်ႈပၢင်ႈၸမ်ၵၼ် တင်းသဵင်ႈယူႇယဝ်ႉ၊

·        လွင်ႈမၵ်းမၢႆဢဵၼ်းဢၢၼ်းလႄႈယိူင်းမၢႆတေႃႇပေႃးထိုင်လွင်ႈတမ်းဝၢင်းလၵ်းၵၢၼ်မၢႆမီႈမုၵ်ႉၸုမ်းသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ၊ ဢၼ်တႃႇတေလႆႈ တိုဝ်းၵမ်ႁဵတ်းၸွမ်းၼၼ်ႉထုၵ်ႇလီဢဝ်လၵ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ႉငဝ်ႈယူင်ႉပိူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ(National Charter)ၼႆႉ၊ ပဵၼ်လၵ်းၼမ်း၊ ပဵၼ်ပိူင် လူင်သေပူၵ်းပွင်ၶပ်းၶိုင်ၵႂႃႇပုၼ်ႈတႃႇႁႂ်ႈထိုင်တီႈယွတ်ႈႁွတ်ႈတီႈယိူင်းမၢႆဢၼ်ပဵၼ်တီႈသုင်သုတ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇၶေႃႈတိၵ်ႈထၢၼ်ႇဢဵၼ်း ဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈပၼ်တၢင်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇဝႆႉ၊ ႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးမီးတၢင်းငမ်းယဵၼ်သေ သိုပ်ႇယိုၼ်းယၢဝ်းၵႂႃႇ ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း၊ တေႃႇပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။

·        ၽူႈတီႈယွမ်းၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်း၊ၽူႈတၢင်တူဝ်ပုၼ်ႈတႃႇႁၢပ်ႇႁပ်ႉၼႃႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၵူႈသမ်ႇၵူႈပိူင်ၼၼ်ႉ၊တေလႆႈပဵၼ်ၽူႈၸုၼ်ႉတူဝ်ၶၢမ်ႇ ယၢပ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇတႄႉတႄႉ၊တေဢမ်ႇလႆႈမီးၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်းၸၼ်ႉၵၢၼ်ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉလႄႈ တေလႆႈတူၺ်းႁၼ်ပုၼ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ် ပဵၼ်လမ်ႇ လွင်ႈ၊ (မၢင်ပွၵ်ႇၼႂ်းပၢင်ၵုမ်မိူဝ်ႈၶဝ်ႈႁပ်ႉၸၼ်ႉၵၢၼ်ၼၼ်ႉ၊ တေလႆႈမီးၾိင်ႈထုင်းသေ၊ ႁဵတ်းၸွမ်းၾိင်ႈထုင်းဢၼ်တေလႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈၼႄ တၢင်းႁၼ်ထိုင် (Show visions) တေႃႈတီႈပၢင်ၵုမ်သေ၊ ပၼ်တၢင်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇတေႃႈတၢင်းႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈ၊ တၢင်ႇၼႄထၢတ်ႈၸႂ်၊ ၼမ်ႉ ၸႂ်တေႃႇၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁၢပ်ႇႁပ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။)

Anurat Khemanitthathai

28/7/2017

----------------------------------------------------------------------------------

မၢႆတွင်း ။  ။

ၽိုၼ်လိၵ်ႈပွင်လွင်ႈပိုၼ်ႉငဝ်ႈယူင်ႉပိူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Charter) ဢၼ်ၼႆႉ၊ ၸၢႆးၵႅဝ်ႈ (Anurat Khemanitthathai) ပဵၼ်ၽူႈဝူၼ်ႉတႅမ်ႈပဵၼ်ၾၢႆႉထႆးဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ธรรมนูญเชื้อชาติ သေ ၶူးလႅင်းမုၼ်းၽူႈပိၼ်ႇပဵၼ်ၽႃႇသႃႇလိၵ်ႈတႆးၶႃႈဢေႃႈ၊ႁဝ်းၶႃႈဢွၼ်ၵၼ်မႃးထတ်းသၢင်လီငၢမ်း    ယဝ်ႉၸင်ႇလႆႈ တင်ႈ ၸိုဝ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ပိုၼ်ႉငဝ်ႈယူင်ႉပိူင်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Charter)ၼႆၶႃႈယဝ်ႈ၊ တီႈတေႉမၼ်းပဵၼ်ပုၼ်ႈ တႃႈ ပူၵ်းတင်ႈပိူင်လွၵ်းလၢႆးဝၢင်းၽႅၼ်(National strategy) တႃႇၶိူဝ်းတႆးတင်းလူင်ၼၼ်ႇၶႃႈယဝ်ႈ၊ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉ ၶေႃႈ ၵႂၢမ်း National strategy ၵမ်းသိုဝ်ႈၶႃႈ၊ ၵူဝ်မၼ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈၼႃႇလႄႈၸင်ႈၸႂ်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပိုၼ်ႉငဝ်ႈယူင်ႉပိူင် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (National Charter) ၼႆၶႃႈယဝ်ႈ။ ၶိူဝ်းတႆးၼႂ်းတီႈၼႆၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပွင်ႇဝႃႈတႆးမိူင်းတႆးႁဝ်ႈၶႃႈၵူၺ်း၊ မီႈတီႈပွင်ႇထိုင်ၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ပဵၼ် “ၸိူဝ်ႉသၢႆငိူၼ်ႈႁၢၵ်ႈၶိူဝ်းတႆး” (Tai Speaking People) တင်းသဵင်ၼႂ်းလုမ်ႈ ၾႃႉလူင်ၼႆႉၶႃႈယဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇဝႃႈတႆးလူင်၊တႆးမၢဝ်းတႆးၼိူဝ်၊ တႆးထႆး၊တႆးလၢဝ်း၊တႆးလမ်၊ တႆးလႅင်၊ တႆးတင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၸိူဝ်ႉငိူၼ်ႈႁၢၵ်ႈၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်သေၽၢတ်ႈယၢၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇလၢႆပၢၵ်ႇႁဵင်ပီၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႈ။

                                                                                          ၶူးလႅင်းမုၼ်း(႔႗) 

ၵွပ်ႈသင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸႂ်ႉၾွၼ့်လိၵ်ႈတႆးဢၼ်ပွင်ႇၵၼ်?

 လႅင်းသိူဝ်ႁၢၼ်

လွင်ႈၶႂ်ႈၸႂ်ႉၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ၼၼ့်တူဝ်ၶႃႈႁဝ်းလႆႈတုၵ်းယွၼ်းမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈ 10 ပီႊပူၼ့်မႃး၊ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇမီး ၾွၼ့်ပိူင်ယူႇၼီႇၶူတ့်ၶႃႈယဝ့်၊ၵူၺ်းၼႃႈ ေတႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈ ၼႆ့ယင်းပႆႇၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး လႆႈၵွပ်ႈသင်ၼႆဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈတႅပ်ႈေတႃးလႆႈ၊ၸုမ်းၸိူဝ်းၽူႈ ၵတ့်ၶႅၼ်ႇေမႃသၢင်ႈၾွၼ့် ၶဝ်ေၵႃႈ သၢင်ႈၾွၼ့်ၶိုၼ်ႈမႃးႁင်းၽႂ်မၼ်းေသၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ့်။ယၢမ်းလဵဝ်ၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ၸၼ့်

ၼိုင်ဢွၼ်ၵၼ်သၢင်ႈၾွၼ့်ယူႇၼီႇၶူတ့်ေသ ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇယဝ့်။

ၼႂ်းဝႅပ့်သႆ့တ်တူင်ႇဝူင်းတႆးၵႃႈတီႈလႆႈႁူႉဝႆ့ၼၼ့်မီးတင်းၾွၼ့်ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈယူႇၼီႇၶူတ့် ႄလႈတင်း ပဵၼ်ယူႇၼီႇၶူတ့်ယူႇလၢႆဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ဝႆ့ယူႇ၊

မိူၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇ

1. ၾွၼ့် Mongloi ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ http://www.sitandread.com, http://www.taifreedom.com/

2. ၾွၼ့် Panglong ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ www.mongloi.org

3. ၾွၼ့် TaiUnicode ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ www.shaninform.org , www.taiculture.org

4. ၾွၼ့် Yunghkio ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ www.yunghkio.com

5. ၾွၼ့် Padauk ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ http://sealang.net/shan/dictionary.htm

6. ၾွၼ့် Tai Unicode ဢၼ်ၸႂ်ႉဝႆ့တီႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇ www.cjourney.info

7. ၾွၼ့် Zawgyi - Tai ဢၼ်ၸဝ်ႈသူႉၶမ်းၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈၶိုၼ်းမႃး

ၸိူဝ်းဢၼ်ယုၵ့်ႄၼတီႈတႅၵ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆ့ပဵၼ်ဝႅပ်ဢၼ်ၸႂ်ႉလိၵ်ႈတႆးတင်းသဵင်ႈယဝ့်၊ၵူၺ်းၼႃႇမၼ်းဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်သဵင်ႈ၊

ယွၼ့်ပိူဝ်ႈဝႃႈၸႂ်ႉတူဝ်ၾွၼ့်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ့်ယဝ့်။

ၼႂ်းၵႃႈယုၵ့်ႄၼမႃးၸိူဝ်းၼႆ့ၾွၼ့် TaiUnicodeႇ ၾွၼ့် Yunghkio ႄလႈ ၾွၼ့် Padauk သၢမ်ဢၼ်ၼႆ့ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်

Unicode 5.1 မိူၼ်ၵၼ်ႄလႈပွင်ႇၵၼ်လႆႈယူႇ ေပႃးဝႃႈတင်း ၾွၼ့်မိူင်းလွႆ၊ပၢင်လူင်ႄတ့ဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်၊ ၾွၼ့် Tai Unicode (တူဝ်ႁၢင်ႇၵၼ်) ဢၼ်ၸႂ်ႉ ဝႆ့တီႈ ၶၢဝ်းတၢင်းသီႇႁူဝ်ႇႄလႈ TaiUnicode (တူဝ်ၸပ်းၵၼ်)သမ့်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်၊

ၾွၼ့် Padauk ၼၼ့်သမ့်ၸႂ်ႉလႆႈ တင်းမၢၼ်ႊ၊ယၢင်း၊မွၼ်းႄလႈတႆး ၼႂ်းၾွၼ့်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်၊

ၾွၼ့် Zawgyi – Tai ၼၼ့်ယၢမ်းလဵဝ်မႃးၸႂ်ႉၵိုၵ်းၸွမ်း TaiUnicodeႇ ၾွၼ့် Yunghkio ႄလႈ ၾွၼ့် Padauk ယင်းပႆႇလႆႈမၼ်းတိုၵ့်မႃးႁိမ်ဢွင်ႈတီႈၵၼ်ယူႇ။

မိူၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇလၢတ်းႄၼမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆ့ယဝ့်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃလိၵ်ႈတႆးဢၼ်တိုၵ့်ထူပ်းၺႃးယူႇ။

ႁဝ်းေတၸႂ်ႉယူႇႁင်းၽႂ်မၼ်းၸိူင့်ၼႆၵူၺ်းႁႃႉ? ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယူႇၼီႇ ၶူတ့်၊ႁဝ်းလူဝ်ႇ လႆႈၸႂ်ႉၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ၵၼ်ဢၼ်ယူႇၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ့်ေသေသႃႉႁႃၵၼ်လႆႈ၊ဢုပ်ႇ gtalk, msn ႄလႈသုင်ႇ

Email ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်လႆႈ၊ ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈမႃး တင်ႈ ၾွၼ့်သင်ထႅင်ႈ၊ေပႃးဝႃႈတူဝ်လိၵ်ႈႁဝ်းးပွင်ႇၵၼ်ၼႆေၶႃႈမုၼ်း

ဢမ်ႇၼၼ်ၶၢဝ်ႇသၢၼ်ၾၢႆႇ တႆးဢၼ်ႁဝ်းဢဝ်ၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ေသႁဵတ်းသၢင်ႈဝ ႆ့ၼၼ့်ေၵႃႈေတေသႃႉ ႁႃလႆႈငၢႆႈ၊ ေတႄၽႈ ၸွတ်ႈလႆႈငၢႆႈ၊လိၵ်ႈႁဝ်းေၵႃႈေတဢမ်ႇႁၢႆလႆႈငၢႆႈ ႄတႇၵႂႃႇၸိူဝ်း ၼႆ့ၽွၼ်း လီမၼ်းလၢတ်းေပႃးဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈယဝ့်၊

ၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ၶႃႈႁဝ်းၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းၸိူဝ်ႈၽူႈၵတ့်ၶႅၼ်ႇသၢင်ႈၾွၼ့်ၶဝ်တင်းလၢႆႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် မႃးမူၼ့်ႄမးၾွၼ့်ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼိုင်ႈႁႂ်ႈမၼ်းလီၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယူႇၼီႇ ၶူတ့်လီေသ ဢွၼ်ၵၼ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ပိူင်တႅပ်းေတႃးၵႂႃႇၸွင်ေတလႆႈယူႇၶႃႈႁႃႉ? ၽူႈႁၵ့်လိၵ်ႈတႆးၵတ့်ၶႅၼ်ႇတင်းလၢႆၶဝ်?ဢမ်ႇၼၼ်ေပႃးဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈလႃးလႃးေၵႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးပရူဝ်ႇၵရႅမ်ႇဢၼ်ပိၼ်ႇ

တူဝ်ၾွၼ့်လႆႈၼၼ့်မီးဝႆ့ပၼ်၊မၼ်းၸင်ႇေတပွင်ႇၵၼ်လႆႈၼၼ့်ယဝ့်၊ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်ႄတ့ႁဝ်းလူဝ်ႇလႆႈပွင်ႇ

ၵၼ်လႆႈၼၼ့်ယဝ့်။ ယၢမ်းလဵဝ်မၢင်တီႈၵႂႃႇပိုတ်ႇမႅၼ်ႈၺႃး Blog ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ၸၢႆးတႆးယိင်းတႆး ဝႃႈၸိူင့် ၼႆေသတႃႉေၵႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်မီးလိၵ်ႈတႆးေသတူဝ်ၽဵင်းၵႂၢမ်း ဢၼ်သႂ်ႇဝႆ့ ေၵႃႈပဵၼ်ၽဵင ်းၵႂၢမ်း ပီႈၼွင့်မၢၼ်ႊလူင် တင်းသဵင်ႈ၊ ပဵၼ်ဢၼ်လီယိၼ်းေၶႃးၶူမ်ႄတ့။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၸိူင့်ၼၼ်ႄလႈယၢမ်းလဵဝ်ၼႂ်းပီႊ 2010 ၼႆ့ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး

ၽူႈၸႂ်ႉ ဢိၼ်ႇတိူဝ်ႇၼႅတ့်ၼႂ်းမိူင်းၵွၵ်ႇၸိုင်ႈထႆးမီးယူင့်ၵၢၼ်သၢင်ႈၿလွၵ့်လိၵ်ႈတႆးဢမ်ႇၼၼ်ဝႅပ့် လိၵ်ႈတႆးႁႂ်ႈမၼ်းၵိူတ်ႇလႆႈဢမ်ႇတႅမ်ႇလိူဝ် 100 ၿလွၵ့် ဢမ်ႇၼၼ် 100 ဝႅပ့်ၼႆႄလႈ ၽူႈလႂ် ၽႂ်ၶႂ်ႈႁူမ်ႈ တူင့်ၼိုင်ၸွမ်းေၵႃႈဢွၼ်ၵၼ်သၢင်ႈၿလွၵ့်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းဢၼ်ၵၢႆႇၵၼ်ပွင်ႇၵၼ် လႆႈၼၼ့်ၼမ်ၼမ်ၶႃႈႄလႈ၊ ေပႃးႁၵ့်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး၊ေပႃးၶႂ်ႈႁႂ်ႈလိၵ်ႈတႆးႄၽႈတိူၼ်းၼႆ ဢွၼ်ၵၼ်ၽွမ့်ၵၼ်ႁႂ်ႈမီးၾွၼ့်ႁူမ်ႈတူဝ်ေသ သၢင်ႈႁဵတ်းဝႅပ့်ဢမ်ႇၼၼ်ၿလွၵ့်လိၵ်ႈ တႆးၼမ်ၼမ်တႃႉပီႈၼွင့်တႆး။

ၿလိၵ်ႈႄလႈဝႅပ့်သႆ့တ်လိၵ်ႈတႆးၵမ်ႈၽွင်ႈဢၼ်ဢဝ်ၾွၼ့် TaiUnicode ေသသၢင်ႈဝႆ့၊

1. www.shaninform.org/home.html

လၢႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် www.taidaiinform.org

2. www.taiculture.org/index_tai.html

3. http://www.shanyouth.co.cc/index_tai.html

4. http://www.youthpowermedia.org

5. http://www.taiyouthcm.com/home.html

6. http://sanghatai.org/index.html

7. http://yunghkio.com

8. http://www.moonjarngtai.co.cc/

9. http://tigerdesign41.blogspot.com/

10. http://daipeople.blogspot.com

11. www.shaninform.org/blog

12. http://shanstatemap.blogspot.com/

13. http://tainoom.blogspot.com

14. http://taiarticles.blogspot.com

15. http://harnhsen.blogspot.co

16. http://saengmong.blogspot.com

17. http://mokpoahom.blogspot.com

18. http://mokgeehom.blogspot.com

19. http://taiplay.blogspot.com

20. http://homoungsai.blogspot.com

21. http://mongpan.blogspot.com

22. http://taipapers.blogspot.com/

23. http://mawkmuaysaeng.blogspot.com/

24. http://mongngaw.blogspot.com/

25. http://fahweng.blogspot.com/

26. http://2hosai.blogspot.com/

27. http://www.shaninform.org/blog/?p=48

28. http://www.shaninform.org/taimusic/

29. http://www.shaninform.org/learn_Tai/

30. http://hsainguen.blogspot.com/

31. http://sangsengsai.blogspot.com/

ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ Nawng Hai Ya (Inlay Lake)

ၼွင်ႁၢႆးယႃႈ(ၼွင်ဢၢင်းေလး)ၼႆ့ မီးယူႇဝႆ့ၾၢႆႇၸၢၼ်းဝဵင်းယွင်ႈႁူၺ်ႈ(ယွင်ႈႁူၺ်ႇ) ပဵၼ်ၼွင်လူင်လုၵ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈသဵင်ေသပဵၼ်သေရႇၼႃႈတႃပုၼ်ႈတႃႇမိူင်းတႆးပိူင်ၼိုင်ႈယူႇယဝ့်။

ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆ့ၼႃႈၵႂၢင်ႈမီး 7 လၵ်း(miles)၊ၼႃႈယၢဝ်းမီး 14 လၵ်း၊လၢႆႇမၼ်းၼႆ့ လႆလူင်း ၵႂႃႇတၢင်းဝဵင်းလွႆေၵႃႇမိူင်းယၢင်းလႅင်ၼၼ့်ယဝ့်၊ၼႂ်းၼွင်လူုင်ၼႆ့မီးပိုၼ်းဝႆ့ဝႃႈ မိူဝ်ႈ ၵွၼ်ႇဢွၼ်တၢင်းၼၼ့်မီးၵူၼ်းမႃးႄတႇတင်ႈလင်ႁိူၼ်းႁဵတ်းပဵၼ်ဝၢၼ်ႈဝႆ့သီႇဝၢၼ်ႈ၊ဝၢၼ်ႈႁၢႆးယႃႈ၊ဝၢၼ်ႈၼမ့်ပၼ်ႇ၊ဝၢၼ်ႈၼမ့်တဝ်းႄလႈဝၢၼ်ႈပုင်ႇၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်၊ၼႂ်းသီႇဝၢၼ်ႈၼႆ့ “ဝၢၼ်ႈႁၢႆးယႃႈ” ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈႄလႈၼွင်လူင်ၼႆ့ၸင်ႇလႆႈႁွင့်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၼွင်ႁၢႆး ယႃႈ” ၼႆယဝ့်။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းဝႆ့ၼႂ်းၼွင်လူင်ၼၼ့်ၶူပ်ႇမိူဝ်ႈၸိူဝ်းၶဝ်ၵႂႃႇမႃးသူႇၸႂ်းႁႃၵၼ်လႂ်၊ ၵႂႃႉမႃးၵႃႉၶၢႆေတႃႇၵၼ်လႂ်၊ၸိူဝ်းၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈေတႃႉၵႆပႆယၢဝ်းမိူၼ်ၸိူင့်ၼင်ႇၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇ သဝ်းၼိူဝ်လွႆၼိူဝ်ၵွင်း၊ေပႃးၶဝ်လူင်းပူၼ့်ၶူဝ်လႆႈႁိူၼ်းယဝ့်ေၵႃႈၶီႇႁိူဝ်း၊မၢင်ၸိူဝ်းဢဝ်မိုဝ်း ယိပ်းလၢမ်ႈၽၢႆးေသဝၢႆႈႁိူဝ်းၵႂႃႇ၊ၵမ်ႈၽွင်ႈေၵႃႈဢဝ်တိၼ်ၶဝ်ၵဵဝ်ႈလၢမ်ႈၽၢႆးေသၽၢႆးဢဝ် ႁဵတ်းၼၼ်ပဵၼ်ဢၼ်ၵႂႃႇငၢႆႈၽၢႆးမဝ်ဝႆ့ႁင်းၶဝ်ယူႇယဝ့်။

တီိးၽုၵ်ႈသွမ်ၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ေၵႃႈသမ့်ၵႂႃႇလိူၵ်ႈဢဝ်ဢွင်ႈတီႈမီးၵုၼ်ၽူးယူႇ ၼၼ့်မႃးတွၵ်ႇလၵ်းပၵ်းမႆ့ဝႆ့ေသ ၸင်ႇၽုၵ်ႈသွမ်ႈၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၵူႊၸိူဝ့်ၵူႊပိူင်ယူႇယဝ့်။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈလွင်ႈၵႂႃႇလွင်ႈၽၢႆးၵႂႃႇငၢႆႈပႆမဝ်ဢမ်ႇလႆႈႁၢပ်ႈလႆႈပႃးသင်၊ၵူၺ်းလုဝ်ႇလႆႈေတႃႉမႃးသႂ်ႇႁိူဝ်းေသၽၢႆးဝၢႆႈၵႂႃႇမႃးၵူၺ်းႄလႈၸင်ႇတၵ်းလႆႈဝႃႈပဵၼ်တီႈယူႇတီႈၵိၼ်လီပိူင်ၼိုင်ႈၼႆယဝ့်။ႁိုင်မႃးလွႆးလွႆးၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ်ၶဝ်မႃးႁၼ်ယဝ့်မီးၸႂ်ၶႂ်ႈမႃးယူႇသဝ်းၸွမ်းႄလႈၸင်ႇႁွင့်ၸူဝ်းၵၼ်မႃးႄတႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမႂ်ႇႁိူၼ်းမႂ်ႇထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်းႄလႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ေတမီးထိုင်ပဵၼ်ပၢၵ်ႇဝၢၼ်ႈၼႆယူႇယဝ့်၊ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသၢင်ႈသဝ်းၵိၼ်ၼႂ်းၼွင်လူင်ၼႆ့ၶဝ်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ၵႆ့ႄတ့ႄတ့၊ၵမ်ႈၽွင်ႈေၵႃႈဢွၵ်ႇမႃးႁဵတ်းသူၼ်ပူႉသူၼ်ၵူၺ်ႈ၊ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈသူၼ်ထူဝ်ႇ လိၼ် တႅင် ငႃး ႁိမ်းၾင်ႇၼွင်၊ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ့်ႁဵတ်းၽႃႉမိတ်ႈၵိမ်းႁႆး ၶိူင်ႈလဵၵ်ႈၶိူင်ႈတွင်း၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ့်ေတႃးၽႃႈေတႃးၵုၺ်၊မၼ်ႈၽိူၵ်ႈမၼ်ႈၶွၼ်ႇ၊ၶဝ်ဢမ်ႇႁွၼ်ႇယူႇလၢႆလၢႆၵမ်ႈ ၽွင်ႈေၵႃႈႁဵတ်းၵူၼ်းၵႃႉၵူၼ်းၶၢႆၸိူဝ်းၼႆ့ယဝ့်။

ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆ့မီးၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၽၢဝ်ႇၸွတ်းႁွတ်ႈၵႆႄတ့ႄတ့၊ၵႃႈပဵၼ်ၶႅၵ်ႇ ၼွၵ်ႈၾႃႉပႃႈမိူင်းတၢင်ႇတီႈသီႇလႅၼ်ၶဝ်ေၵႃႈလႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇငိၼ်းငၢဝ်းေသေပႃးေပႃးလႆႈမႃးဢႅဝ်ထိုင်မိူင်းတႆးေၵႃႈၶႂ်ႈၵႂႃႇဢႅဝ်ႇၵႂႃႇတူၺ်းထိုင်ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၵမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ့်၊လိူဝ်ေသ

ၼၼ့်ယင်းမီးႁုၼ်ႁၢင်ႊြၽႃးလူင်ၽွင်ႇေတႃႇဢူးၵႃႈတီႈဝတ်းလူင်ဝၢၼ်ႈႁူးၼၼ့်ၶူပ်ႇပီႊ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈႁဵတ်းပွႆးႁဵတ်းလၢမ်းပၢင်းဢဝ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၸဝ်ႈြၽႃးၵႂႃႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ့်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈေတႃႇေပႃးႁွတ်ႈၽႅဝ်ၸွတ်ႇေၸးသိပ်းပႅတ်ႇသိပ်းၵဝ်ႈဝၢၼ်ႈယူႇယဝ့်၊ၶၢဝ်းတၢင်းပၢင်းြၽႃး ၽွင်ႇေတႃႇဢူးၼႆ့တင်ႈဢဝ်လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမႂ်ႇၼၼ့်ႁဵတ်းပွႆးႁပ့်ပၢင်းၸဝ်ႈြၽႃးတီႈဝၢၼ်းၼမ့်ႁူးေသပၢင်းလူင်းမႃးတၢင်ႇတႃႈၵႃႈၼိူဝ်ပလၢင်ႇႁူင်းသႅင်လူင်ၼႂ်းၵူင်ႁိူဝ်းၶမ်းၼၼ့်ယဝ့်၊ၵူၼ်းၸိူဝ်းၽၢႆးႁိူဝ်းၶမ်းလူင်ၼၼ့်ေၵႃႈလိူၵ်ဢွဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼမ့်ႁူးလွၼ့်လွၼ့်မႃး သွၼ့်ယႆၵၼ်ေသဢဝ်တိၼ်ၶဝ်ၵဵဝ်ႈလၢႆႈၽၢႆးႁိူဝ်းဢၼ်တႃးႁၢၼ်ဝႆ့သမ့်ေပႃးလႅင်ဝၢၼ်း ဝၢၼ်းၼၼ့်ေထႃႇဝၢႆႈၽၢႆးၵႂႃႇႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၵမ်းၵမ်းႁိူဝ်းၶမ်းလူင်ေၵႃႈပုင်ႈတတ်းလတ်းၽႃႇၵႂႃႇၼႂ်းၼွင်ၼၼ့်၊ၼမ့်ထၢၼ်ႈေပႃးၸူမ်းတွၼ်ႈၶွၼ်ႈၵၼ်မႃးႁပ့်မႃးႁွင်းြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ေပႃးတူင့်ၼိုင်ၵူႊတီႈၵူႊလႅၼ်၊မွၵ်ႇၽၵ်းတူပ်းၼႂ်းၼွင်ၼၼ့်ေၵႃႈႁၢင်ႈေပႃးငိူင့်ႄဝႈၽၢတ်ႇၽၢၵ်ႈငၢၵ်ႈပၼ်တၢင်းၸဝ်ႈြၽႃးဝႆ့ယူႇယဝ့်၊ၵႃႈပဵၼ်တူႇရိယႃႇၵွင်မွင်းေၵႃႈဢိုတ်ႇၼၼ်ႈပၼ်းလင်ၸွမ်းြၽႃးၶဝ်ႈၵႂႃႇၸူးဝၢၼ်ႈဢၢင်းတိင်ႇၼၼ့်ယဝ့်။

ၵႃႈတီႈဢၢင်းတိင်ႇၼႆ့ႄတႇတင်းပၢင်ပွႆးဝၼ်းၼိုင်ႈသွင်ၶိုၼ်းေသၸင်ႇသမ့်ပၢင်းၵႂႃႇဝၢၼ်းႁၢႆးယႃႈ၊လုၵ့်တီႈဝၢၼ်ႈႁၢႆးယႃႈပၢင်းၵႂႃႇဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ၊ႁဵတ်းပဵၼ်ပၢင်ပွႆးလူင်သမ့်ၵိုၼ်းဢိုၵ့်ဢိုၵ့်ယဝ့်၊ဝၢႆးေသၼၼ့်ၸင်ႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းၼွင်ယင်းၵိုတ်းၶၢဝ်းတၢင်းဢွင်ႈတီႈသိပ်းႁူၵ်းတီႈ၊

မၢင်တီႈေၵႃႈႁိုင်ၼိုင်ႈဝၼ်း၊မၢင်တီႈႁိုင်သွင်ဝၼ်း၊မၢင်တီႈေၵႃႈတၼ်းလႆႈလၢႆႈမွၵ်ႈေမႃၼမ့်ေသ၊သမ့်ပၢင်းၵႂႃႇထႅင်ႈဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈယဝ့်ဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈ၊ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၽွမ့်ၵၼ်မူၼ်ႊမူၼ်ႊသိူဝ်းသိူဝ်းမႃးႁပ့်ပၢင်းြၽႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ၊မႃးလူႇမႃးတၢၼ်းႁဵတ်းၼၼ်ေတႃႇေပႃးၶိုၼ်းႁွတ်ႈထိုင် ဝၢၼ်ႈၼမ့်ႁူးယဝ့်၊ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊၸဝ်ႈြၽႃးမီးသီႇၸဝ်ႈ၊ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊရႁၢၼ်းႀႃႇၸဝ်းၼိုင်ႈတင်းသဵင်ႈမီးႁႃႈၸဝ်ႈယဝ့်။ႁုၼ်ႇႁၢင်ႊႁႃႈၸဝ်ႈၼႆ့ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ေႁႃၶမ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢဝ်လွၼ့်မႆ့ၼၢမ်ႇသႃႇၶႅၵ်းႁဵတ်းဝႆ့ေသၶူပ်ႇမိူဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းၼမ့်၊မိူဝ်ႈၶုၼ်ေႁႃၶမ်းမီးတၢင်းၵႂႃႇတၢင်းပႆၼႆ ေၵႃႈပၢင်းၵႂႃႇပၢင်းပႆၸွမ်းထိုင်ၼႂ်းၼွင်ေၵႃႈပၢင်းဝႆ့ႁူဝ်ႁိူဝ်းေသႄလႈၵႂႃႇ၊ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆႄလႈ ၵႂၢမ်းၼႂ်းၼွင်ၶဝ်ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁွင့်ဝႃႈြၽႃးၽွင်ႇေတႃႇဢူးၼႆယဝ့်။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမီးြၽႃးႄလႈၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလိုဝ်းၸွတ်ႇႁွတ်ႈၵႆၼႃႇၼႃႇ၊လိူဝ်ေသၼႆ့မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ့်ေၵႃႈၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းၼႂ်းၼွင်ၼႆ့ယင်းဢမ်ႇလႆႈၶၢႆႉလႆႈပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းလႂ်၊ၽႂ်ေၵႃႈဢမ်ႇမႃးယႃႉမႃးတဝ်လႃးလႃး၊ဝတ့်ဝႃးႁိူၼ်းေယးေၵႃႈ ဢမ်ႇလူႉဢမ်ႇလႅဝ်ႇၽူႈလၵ့်ၵူၼ်းၸူမ်ေၵႃႈဢမ်ႇသူႈႁွတ်ႈၽႅဝ်မႃးယႃႉမႃးၵဝ်း၊ၶူပ်ႇမိူဝ်ႈမီးမႃးေယႈပွၵ်ႈေယႈၽဝ်ႇေၵႃႈၶဝ်ၽွမ့်ၵၼ်ႄႁႉၵႅတ်ႈလႆႈ၊တိၺွပ်းလႆႈေပႃးဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈယဝ့်၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆႄလႈၼွင်လူင်ၼႆ့ေတလႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈလီႈယူႇလီသဝ်းတီႈၼိုင်ႈၼႆယဝ့်။

ယၢမ်းလဵဝ်ၼွင်ႁၢႆးယႃႈလႆႈထုၵ်ႇမုၼ်းလႅင်းႁႂ်ႈပဵၼ် “ဢွင်ႈဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ” ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းၶဝ်ႄလႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၸုင်ၸၼ်ၵူၼ်းဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ(တွင်ႈတဵဝ်း)တီႈၼိုင်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႊ၊မီးႁူင်းႁႅမ်း( hotel) ရီႇသွတ်ႇ(resort) ႁၢၼ့်သႅင်ၶဝ်ႈ ၽၵ်း သမ့်ေပႃးတဵမ်လူင်ၵႂႃႇယူႇယဝ့်။

မၢႆတွင်း

ၵဵပ်းႁွမ်ဢဝ်မႃးတီႈ “ပပ့်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႂ်ႇၸၼ့်သီႇ” လုမ်းၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ၺႃႇမိူင်းတႆး